Uit cijfers van het Rekenhof blijkt dat in 2014 111.000 aangiftes van erfenissen werden gedaan. Slechts 58 daarvan werden onderzocht op onregelmatigheden. In het Vlaams Parlement werd daarom de vraag gesteld of Vlabel, sinds de overname van de inning van de erfbelasting op 1 januari 2015, niet zou overwegen om de controle op de aangiftes aan te scherpen.
De minister antwoordt dat een eerste onmiddellijke controle voorlopig beperkt is tot het nazicht van de vormelijke vereisten van een aangifte. Werd de aangifte tijdig ingediend en werden alle nodige gegevens vermeld (bijvoorbeeld identiteit en laatste woonplaats van de overledene, de devolutie, de identiteit van de erfopvolgers, actief en passief van de nalatenschap)?
In de loop van de daaropvolgende weken en maanden volgt dan een grondiger inhoudelijk nazicht van de aangifte. Deze controle wordt uitgevoerd aan de hand van de gegevens die Vlabel uit verschillende bronnen kan ophalen. Zo wordt reeds gecontroleerd of niet verzuimd werd activa aan te geven. Dat kan blijken na raadpleging van de federale gegevens over het onroerend bezit of na vergelijking met de gegevens die door de banken en verzekeringsmaatschappijen worden bezorgd in verband met de financiële activa op naam van een overledene. Ook de devolutie, dus de afkomst, wordt geverifieerd aan de hand van informatie over huwelijkscontracten, testamenten en giften tussen echtgenoten. Er wordt ook nagegaan of er aanleiding bestaat tot toepassing van de zogenaamde fictiebepalingen, zoals bij levensverzekeringen of niet geregistreerde schenkingen binnen drie jaar voor het overlijden. Ook wordt de door de aangevers opgegeven verkoopwaarde nagekeken. Een selectie wordt gemaakt van de dossiers, waar deze meer in detail worden onderzocht en desgevallend wordt een tekortschatting vastgesteld. Vlabel beschikt over een team van experts die dit nazicht uitvoeren.
Het is de bedoeling dat deze tweede grondige controle voor iedere aangifte systematisch wordt uitgevoerd. Zoveel mogelijk wordt deze grondige controle afgewerkt binnen een termijn van tien maanden na het overlijden. Deze controles werden pas sedert 1 januari 2016 aangevat. Het is daarbij de bedoeling om alle aangiften van erfenissen grondig te controleren, ook die uit het verleden (daarbij doelt de minister wellicht op de aangiften ingediend vanaf 1 januari 2015). Er is een achterstand op dat vlak, maar die is men aan het inhalen.
Als de erfgenamen geen aangifte indienen gaat Vlabel over tot een ambtshalve berekening. Vlabel maakt van deze mogelijkheid gebruik wanneer tien maanden zijn verstreken sedert het overlijden en er nog steeds geen aangifte werd ingediend. De verkoopwaarde van het belastbaar actief zal dan door Vlabel zelf worden geraamd.
Er komt ook een bijkomende doorgedreven controle. Voor sommige nalatenschappen en aangiften kan de administratie ook bijkomende middelen inzetten. Zo kan Vlabel een bankonderzoek opstarten. Aangezien het bankonderzoek een aanzienlijke werklast genereert, is het enkel in te zetten wanneer daartoe een aanleiding bestaat. Voor het bankonderzoek zal Vlabel criteria en methodes ontwikkelen om een selectie te maken van de nalatenschappen waarvoor dergelijk onderzoek is aangewezen (op basis van knipperlichtsituaties bekend vanuit de banksector).